Gospodarka Europy rośnie w solidnym tempie. Pozytywnym perspektywom gospodarczym towarzyszy poprawa sytuacji społecznej i na rynku pracy. Sytuacja ta jest skutkiem reform podjętych przez państwa członkowskie w ostatnich latach i umożliwia dalsze wzmocnienie odporności unijnych gospodarek i społeczeństw. Nie wszyscy jednak odczuwają ożywienie gospodarcze w równym stopniu. W niektórych państwach członkowskich słabości strukturalne hamują wzrost i proces konwergencji. Z tego względu państwa członkowskie powinny wykorzystać obecne sprzyjające warunki do wzmocnienia podstaw swoich gospodarek.
W opublikowanych dziś 27 sprawozdaniach krajowych (dotyczących wszystkich państw członkowskich z wyjątkiem Grecji, która jest objęta odrębnym programem wsparcia stabilności) służby Komisji przedstawiły roczną analizę sytuacji gospodarczej i społecznej w poszczególnych państwach, jak również przegląd postępów dokonanych na przestrzeni lat we wdrażaniu zaleceń. Analizę przeprowadzono w oparciu o intensywny dialog prowadzony na szczeblu technicznym i politycznym z państwami członkowskimi, jak również z zainteresowanymi stronami na wszystkich szczeblach, w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej.
W przypadku 12 państw członkowskich, które w listopadzie ubiegłego roku postanowiono objąć szczegółową oceną sytuacji, sprawozdania krajowe zawierają ocenę możliwych zakłóceń równowagi makroekonomicznej. W pakiecie przedstawiono również aktualną klasyfikację poszczególnych państw w ramach tzw. procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej.
Po raz pierwszy w sprawozdaniach krajowych położono szczególny nacisk na priorytety Europejskiego filaru praw socjalnych, który przyjęto w listopadzie 2017 r. W tym roku przeanalizowano w szczególności wyzwania w zakresie umiejętności oraz sposób funkcjonowania krajowych systemów zabezpieczeń społecznych. Do śledzenia wyników w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych wykorzystuje się też tablicę wskaźników społecznych.
Publikację pakietu zimowego europejskiego semestru 2018 poprzedziła listopadowa publikacja rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2018 r. oraz zalecenia dla strefy euro. Oba te dokumenty wyznaczają priorytety na kolejny rok na poziomie Unii. Pakiet zimowy przenosi nacisk na krajowy wymiar semestru i stanowi podstawę do opracowania rocznych programów krajowych, które państwa członkowskie powinny przedstawić do połowy kwietnia. W oparciu o wspomniane programy, jak również sprawozdania krajowe, Komisja przedstawi w maju br. propozycje następnej rundy zaleceń dla poszczególnych krajów.
Wiceprzewodniczący Valdis Dombrovskis, odpowiedzialny za sprawy euro i dialog społeczny, a także za stabilność finansową, usługi finansowe i unię rynków kapitałowych, powiedział: Silne gospodarki korygują swoje słabe punkty nawet w czasach dobrej koniunktury. I taką właśnie powinniśmy przyjąć strategię na szczeblu unijnym i krajowym teraz, kiedy europejska gospodarka odnotowuje najwyższy od dziesięciu lat wzrost.
Pierre Moscovici, komisarz do spraw gospodarczych i finansowych, podatków i ceł, stwierdził: Jedenaście państw unijnych nadal doświadcza zakłóceń równowagi makroekonomicznej, przez co mogą sobie nie poradzić ze skutkami ewentualnych wstrząsów. Daje się jednak zauważyć, że wspomniane zakłócenia są korygowane dzięki podjętym reformom i ożywieniu gospodarczemu, co zwiększa odporność europejskiej gospodarki. To dobra wiadomość! Od czasu kryzysu maleje liczba krajów objętych procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi ekonomicznej, a postępy poczynione przez Bułgarię, Francję, Portugalię i Słowenię zostały dziś docenione przez formalną zmianę klasyfikacji. Konieczne są dalsze wysiłki we wszystkich krajach. Miliony Europejczyków nadal toczą codzienną walkę o byt, dlatego wszystkie rządy muszą poświęcić więcej uwagi problemom nierówności, bezrobocia i niepewności zatrudnienia.
Marianne Thyssen, komisarz do spraw zatrudnienia, spraw społecznych, umiejętności i mobilności pracowników, dodała: Dzięki proklamowaniu Europejskiego filaru praw socjalnych nadaliśmy priorytetowy charakter zagadnieniom takim jak inwestowanie w umiejętności, zmniejszanie nierówności, sprawiedliwość społeczna i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu. Teraz musimy sprawdzać, czy państwa członkowskie przestrzegają proklamowanych zasad i praw, tak aby faktycznie zostały one wprowadzone w życie.
Postępy we wdrażaniu zaleceń dla poszczególnych krajów
Jak co roku w sprawozdaniach krajowych przedstawiono ocenę postępów poszczególnych państw w stawianiu czoła głównym wyzwaniom gospodarczym i społecznym oraz w realizacji wcześniejszych zaleceń. Na przełomie lat państwa członkowskie osiągnęły przynajmniej „pewne postępy" w przypadku ponad dwóch trzecich zaleceń.
W pewnych kluczowych dziedzinach reformy wdrażane są rzetelnie.Od początków europejskiego semestru w 2011 r. państwa członkowskie poczyniły największe postępy w zakresie usług finansowych i polityki budżetowej oraz zarządzania budżetem. Znaczące postępy odnotowano również w kwestii dostępu do finansowania, przepisach dotyczących ochrony zatrudnienia i w ramach prawnych dotyczących umów o pracę. Najważniejsze kwestie dotyczące polityki poszczególnych państw omówiono w sprawozdaniach krajowych.
Komisja przyjęła dziś również program prac na 2018 r. na potrzeby programu wspierania reform strukturalnych (SRSP), który będzie stanowić wsparcie dla państw członkowskich w przeprowadzaniu reform, zwłaszcza tych, które wskazano jako priorytetowe w zaleceniach dla poszczególnych krajów. 
W 2018 r. wsparcie otrzyma ponad 140 projektów w 24 państwach członkowskich.
Usuwanie zakłóceń równowagi makroekonomicznej
listopadzie ubiegłego roku Komisja rozpoczęła szczegółowe oceny sytuacji w odniesieniu do 12 państw członkowskich, aby zbadać, czy państwa te nadal doświadczają zakłóceń równowagi makroekonomicznej oraz określić stopień tych zakłóceń. W przypadku 12 państw członkowskich poddanych ocenie szczegółowej stwierdzono, że doświadczyły one zakłóceń lub nadmiernych zakłóceń równowagi makroekonomicznej w ubiegłym roku. Komisja doszła obecnie do wniosku, że 11 spośród 12 poddanych ocenie państw doświadcza bądź zakłóceń (8), bądź nadmiernych zakłóceń (3). Wyniki szczegółowej oceny sytuacji można podsumować następująco:
  • Chorwacji, na Cyprze i we Włoszech występują nadmierne zakłócenia równowagi makroekonomicznej.
  • Bułgarii, Francji, Niemczech, Irlandii, Holandii, Portugalii, Hiszpanii i Szwecji występują zakłócenia równowagi makroekonomicznej. W przypadku Bułgarii, Francji i Portugalii mamy do czynienia z ograniczeniem zakłóceń, które w ubiegłym roku określano jako nadmierne.
  • Gospodarka Słowenii nie doświadcza już zakłóceń równowagi.
W przypadku Bułgarii i Portugalii Komisja podkreśliła, że konieczne są dalsze wysiłki w celu osiągnięcia trwałej korekty zakłóceń równowagi makroekonomicznej.
Europejski filar praw socjalnych
Aspekt społeczny europejskiego semestru został w tym roku wzmocniony dzięki uwzględnieniu priorytetów Europejskiego filaru praw socjalnych. W sprawozdaniach krajowych wykorzystano również dane gromadzone na potrzeby tablicy wskaźników społecznych, co pozwala śledzić wyniki w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych. Analiza uwzględnia różnorodny charakter wyzwań w poszczególnych krajach, w których sytuacja i przyjęte priorytety są naturalnie odmienne. Obszary budzące szczególne zaniepokojenie w przypadku niektórych państw członkowskich to m.in.: zapewnienie odpowiednich umiejętności, utrzymujące się różnice w poziomie aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn, duża segmentacja rynków pracy oraz duże ryzyko ubóstwa pracujących, niewielki wpływ transferów socjalnych na ograniczanie ubóstwa, powolny wzrost wynagrodzeń i nieskuteczny dialog społeczny.
Co dalej?
W sprawozdaniach krajowych Komisja przedstawiła ocenę sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich. Stanowią one również podstawę do rozmów ze wszystkimi zainteresowanymi stronami. Rada ma je teraz przedyskutować, uwzględniając ustalenia zawarte w szczegółowych ocenach sytuacji. Komisja odbędzie dwustronne spotkania z państwami członkowskimi poświęcone omówieniu sprawozdań krajowych. Wiceprzewodniczący i komisarze złożą wizyty w poszczególnych państwach, by spotkać się z przedstawicielami rządów, parlamentów narodowych, partnerów społecznych i innych zainteresowanych stron oraz przedyskutować ustalenia zawarte w sprawozdaniach.
Do połowy kwietnia br. państwa członkowskie przedstawią priorytety swojej polityki gospodarczej i społecznej w krajowych programach reform oraz programach stabilności lub programach konwergencji (określających priorytety budżetowe), które ustalą w oparciu o stwierdzone problemy. Wezmą przy tym pod uwagę priorytety wskazane w rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2018 r. oraz zaleceniu w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro. Komisja zaleca, aby programy te opracowano przy wsparciu ze strony parlamentów narodowych oraz wszystkich ważnych zainteresowanych stron, takich jak partnerzy społeczni, władze lokalne i regionalne oraz organizacje społeczeństwa obywatelskiego, stosownie do przypadku.
W maju Komisja przedstawi nowe zalecenia dla poszczególnych krajów.
Kontekst
Zimowy pakiet semestru europejskiego jest częścią rocznego cyklu koordynacji polityki gospodarczej na szczeblu unijnym. Przedstawiany jest po publikacji w listopadzie rocznej analizy wzrostu gospodarczego na 2018 r. oraz zaleceń dla strefy euro, które wyznaczają priorytety na kolejny rok na poziomie Unii. Przenosi on nacisk na wymiar krajowy całego procesu.
Pakiet opiera się na najnowszych danych pochodzących z opracowanej przez Komisję tymczasowej prognozy gospodarczej – zima 2018 r. oraz na analizach i zaleceniach jesiennego pakietu europejskiego semestru z 2017 r. Sprawozdania krajowe stanowią podstawę do opracowania rocznych programów krajowych, które państwa członkowskie powinny przedstawić do połowy kwietnia. Są też podstawą dla przedstawianych na wiosnę i opracowywanych przez Komisję zaleceń dla poszczególnych krajów.