Unijny plan działania w sprawie równości płci

Komisja Europejska i wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa przedstawili dziś ambitne plany dotyczące propagowania równości płci i wzmocnienia pozycji kobiet we wszystkich działaniach zewnętrznych Unii Europejskiej.

 

Jeśli chodzi o prawa kobiet i dziewcząt, osiągnięto znaczne – choć nierównomierne – postępy. W żadnym jednak z państw świata nie uda się raczej osiągnąć pełnej równości płci ani wzmocnić pozycji kobiet i dziewcząt do 2030 r. Co więcej, społeczno-ekonomiczne i zdrowotne skutki kryzysu związanego z koronawirusem w sposób nieproporcjonalny dotykają kobiet i dziewcząt. Na przykład ze względu na fakt, że więcej kobiet niż mężczyzn jest zatrudnionych nieformalnie i w branżach najbardziej narażonych na skutki kryzysu, wskaźnik utraconych miejsc pracy zajmowanych przez kobiety jest 1,8 razy wyższy. Wskaźnik ubóstwa kobiet może przy tym wzrosnąć o 9,1 proc.

 

Aby można było zaradzić tej sytuacji, celem nowego planu działania UE w sprawie równości płci i wzmocnienia pozycji kobiet w działaniach zewnętrznych na lata 2021–2025 (GAP III) jest przyspieszenie postępów we wzmacnianiu pozycji kobiet i dziewcząt. Chodzi też o zachowanie osiągnięć w dziedzinie równości płci z ostatnich 25 lat – od czasu przyjęcia deklaracji pekińskiej i pekińskiej platformy działania.

 

Wysoki przedstawiciel/wiceprzewodniczący Josep Borrell stwierdził: Przyznanie wszystkim takich samych praw wzmacnia nasze społeczeństwa. Zwiększa ich dobrobyt i sprawia, że są bardziej bezpieczne. Za równością płci przemawiają więc nie tylko zasady i moralny obowiązek. Udział kobiet i dziewcząt w życiu społecznym i ich przywództwo są warunkami demokracji, sprawiedliwości, pokoju, bezpieczeństwa, dobrobytu oraz bardziej ekologicznego świata. Nowy plan działania pozwoli nam na większe i szybsze postępy w kierunku równości płci.

Komisarz do spraw partnerstw międzynarodowych Jutta Urpilainen powiedziała: Bardziej zdecydowane zaangażowanie na rzecz równości płci jest konieczne, jeśli chcemy trwale odbudować świat po kryzysie związanym z koronawirusem oraz dążyć do sprawiedliwych, otwartych dla wszystkich i zasobnych społeczeństw. Kobiety i dziewczęta znajdują się na pierwszej linii frontu w walce z pandemią, dlatego muszą zyskać możliwość kierowania odbudową. Komisja jest wrażliwa na kwestie płci i działa w sposób geopolityczny, dlatego chcemy ściślej współpracować z państwami członkowskimi, a także z unijnymi partnerami, na rzecz świata, w którym panuje prawdziwa równość płci.

 

Propagowanie równości płci w działaniach zewnętrznych w latach 2021–2025

Trzeci unijny plan działania w sprawie równości płci (GAP III) zawiera ramy polityczne dla UE w postaci pięciu filarów działań na rzecz postępów w wypełnianiu międzynarodowych zobowiązań i stworzenia świata, w których szanse na powodzenie mają wszyscy. W jego myśl propagowanie równości płci staje się priorytetem wszystkich działań zewnętrznych i polityki zewnętrznej. W planie określono działania w zakresie współpracy z zainteresowanymi stronami na szczeblach krajowym, regionalnym i międzynarodowym. Założono w nim intensyfikację działań w strategicznych obszarach tematycznych, wezwano instytucje do dawania przykładu oraz zapewniono przejrzystość wyników działań.

 

Szczegółowe działania ujęte w pięciu filarach:

1) Do 2025 r. celem 85% wszystkich nowych działań zewnętrznych będzie równość płci oraz wzmocnienie pozycji kobiet i dziewcząt. GAP III wprowadza bardziej surowe zasady dotyczące uwzględniania i monitorowania aspektu płci w poszczególnych sektorach. We wszystkich działaniach w zakresie pomocy zewnętrznej w każdym z sektorów: infrastrukturalnym, cyfrowym, energetycznym, rolnym i dotyczącym funduszy mieszanych, należy uwzględniać aspekt płci i wspierać równość płci.

 

2) Wspólna wizja strategiczna i ścisła współpraca z państwami członkowskimi i partnerami na szczeblu międzynarodowym, regionalnym i krajowym W planie działania opowiedziano się za opracowaniem wspólnego podejścia wszystkich podmiotów unijnych na szczeblu krajowym oraz za skupieniem się na wybranych kwestiach strategicznych. Dokładna analiza dotycząca płci i dogłębne konsultacje z państwami członkowskimi, organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, działaczami na rzecz praw kobiet oraz młodzieżą dostarczą silnych podstaw działań lokalnych.

 

3) W GAP III wezwano do przyspieszenia postępów przez skupienie się na kluczowych tematycznych obszarach zobowiązań, takich jak zwalczanie przemocy na tle płciowym oraz propagowanie silniej pozycji gospodarczej, społecznej i politycznej kobiet i dziewcząt. Ponownie podkreślono w nim znaczenie powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej, praw i zdrowia reprodukcyjnego i seksualnego oraz propagowania udziału na równych warunkach i przywództwa. Plan jest w pełni powiązany z unijnymi ramami politycznymi w dziedzinie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa oraz umożliwia uwzględnienie aspektu płci w nowych obszarach polityki, takich jak transformacja ekologiczna i cyfrowa.

 

4) Dawanie przykładu. Autorzy planu wzywają Unię Europejską do dawania przykładu, np. przez zapewnienie wrażliwego na kwestie płci i zrównoważonego pod tym względem przywództwa na najwyższych szczeblach polityki i zarządzania.

 

5) Mierzenie wyników. W GAP III przyjęto nowe podejście do monitorowania, oceny i uczenia się. Większy nacisk położono na mierzenie wyników. UE opracuje ilościowy, jakościowy i całościowy system monitorowania mający na celu zwiększenie odpowiedzialności publicznej, zapewnienie przejrzystości i dostępu do informacji na temat unijnej pomocy na rzecz równości płci na całym świecie. We współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych Komisja będzie monitorować roczne postępy w realizacji planu.

 

Podejście transformacyjne

Wzmacnianie pozycji kobiet, dziewcząt i osób młodych, tak aby mogły w pełni korzystać ze swoich praw i zwiększyć swój udział w życiu politycznym, gospodarczym, społecznym i kulturalnym jest głównym celem nowego planu działania. Zdecydowanie wspiera on uczestnictwo i przywództwo kobiet i dziewcząt, propagując je np. w ramach programów na rzecz sprawowania rządów i w drodze reform administracji publicznej.

 

Autorzy programu opowiadają się za podejściem transformacyjnym i intersekcjonalnym oraz za włączeniem aspektu płci w główny nurt polityki i działań. Celem GAP III jest wyeliminowanie strukturalnych przyczyn zróżnicowania sytuacji kobiet i mężczyzn oraz dyskryminacji ze względu na płeć przez angażowanie chłopców i mężczyzn w przeciwstawianie się normom i stereotypom związanym z płcią. Aby nie pominąć żadnej przyczyny dyskryminacji, plan zakłada przeciwdziałanie dyskryminacji intersekcjonalnej, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji kobiet niepełnosprawnych, ze środowisk migracyjnych lub doświadczających dyskryminacji ze względu na wiek lub orientację seksualną.