Sprawiedliwa płaca minimalna

Komisja rozpoczyna 3 czerwca drugi etap konsultacji z europejskimi związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców na temat zapewnienia sprawiedliwej płacy minimalnej wszystkim pracownikom w Unii Europejskiej. W ramach pierwszego etapu konsultacji w dniach od 14 stycznia do 25 lutego 2020 r. Komisja otrzymała uwagi od 23 partnerów społecznych z całej UE. Na podstawie tych opinii Komisja stwierdziła, że istnieje potrzeba dalszego działania na szczeblu UE. Od początku był to priorytet polityczny Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen, ale ostatnie wydarzenia jeszcze bardziej uwypukliły potrzebę działań UE w celu ograniczenia rosnących nierówności płac i ubóstwa pracujących.

 

UE szczególnie dotkliwie odczuła skutki pandemii koronawirusa, które wywarły negatywny wpływ na gospodarkę, przedsiębiorstwa i dochody pracowników i ich rodzin w państwach członkowskich. Zagwarantowanie, by wszyscy pracownicy w UE otrzymywali godne zarobki, ma zasadnicze znaczenie dla ożywienia gospodarczego, jak również dla tworzenia sprawiedliwej i odpornej gospodarki. Płaca minimalna ma tu ważną rolę do odegrania. Płaca minimalna jest istotna zarówno w państwach, w których minimalne wynagrodzenia są wyłącznie negocjowane w drodze układów zbiorowych, jak i w państwach, w których obowiązuje ustawowa płaca minimalna.

 

Płaca minimalna, która jest odpowiednio negocjowana z partnerami społecznymi, przestrzegana i aktualizowana, może:

  • zapewnić pracownikom o słabszej pozycji na rynku bufor finansowy na wypadek trudnej sytuacji
  • stwarzać większe zachęty do pracy, a więc poprawiać wydajność
  • ograniczać nierówności płacowe w społeczeństwie
  • zwiększać popyt krajowy oraz odporność gospodarki
  • pomóc w zniesieniu luki płacowej między kobietami a mężczyznami

Płaca minimalna – ustalona na odpowiednim poziomie i uwzględniająca warunki ekonomiczne – stanowi wsparcie dla pracowników o słabszej pozycji na rynku i pomaga firmom utrzymać zarówno zatrudnienie, jak i konkurencyjność.

Komisja nie ma na celu ustanowienia jednolitej europejskiej płacy minimalnej, ani zharmonizowania systemów ustalania takiej płacy. Wszelkie ewentualne środki byłyby stosowane różnie, w zależności od systemów ustalania płacy minimalnej oraz tradycji państw członkowskich, przy pełnym poszanowaniu kompetencji krajowych i swobody zawierania umów przez partnerów społecznych.

 

W dokumencie będącym podstawą drugiego etapu konsultacji określono możliwe warianty działania UE w celu zapewnienia, aby płace minimalne były ustalane na odpowiednich poziomach i chroniły wszystkich pracowników. Negocjacje zbiorowe mają decydującą rolę do odegrania, co podkreślili partnerzy społeczni w swoich odpowiedziach na pierwszy etap konsultacji. Dlatego inicjatywa UE będzie miała na celu zapewnienie, aby:

  • istniał dobrze funkcjonujący system negocjacji zbiorowych w zakresie ustalania płac
  • krajowe ramy prawne umożliwiały ustanowienie i regularne aktualizowanie ustawowej płacy minimalnej według jasnych i stabilnych kryteriów
  • partnerzy społeczni mieli rzeczywisty udział w procesie ustalania ustawowej płacy minimalnej w celu poprawy adekwatności płacy minimalnej
  • zróżnicowanie płacy minimalnej i odstępstwa od niej zostały wyeliminowane lub ograniczone
  • krajowe ramy prawne regulujące płacę minimalną były skutecznie przestrzegane i działały mechanizmy monitorowania

Komisja zaprasza partnerów społecznych do nadsyłania odpowiedzi w ramach konsultacji do 4 września 2020 r. Jedną z kwestii jest rodzaj instrumentu, który byłby najbardziej właściwy. Komisja rozważa zarówno instrumenty ustawodawcze, jak i środki o charakterze nieustawodawczym, tj. dyrektywę w obszarze warunków pracy oraz zalecenie Rady.

 

W świetle obecnej sytuacji związanej z pandemią koronawirusa oraz aby dać partnerom społecznym wystarczająco dużo czasu na złożenie uwag, okres ten jest dłuższy niż w przypadku poprzednich konsultacji.

Następnym krokiem po zakończeniu drugiego etapu konsultacji będą albo negocjacje z partnerami społecznymi w celu zawarcia porozumienia na podstawie art. 155 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), albo przedłożenie wniosku ustawodawczego przez Komisję Europejską.