Postęp na drodze do Europy jest procesem obiektywnym i opartym na kryteriach merytorycznych – zależy od konkretnych wyników osiągniętych przez poszczególne kraje, przy czym najwyższy priorytet mają obszary praworządności, wymiaru sprawiedliwości i praw podstawowych. Wiarygodna perspektywa rozszerzenia wymaga stałych wysiłków i wprowadzenia nieodwracalnych reform. Rozszerzenie UE to inwestycja na rzecz pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w Europie: perspektywa członkostwa w UE ma ogromny transformacyjny wpływ na partnerów uczestniczących w tym procesie i prowadzi do pozytywnych przemian demokratycznych, politycznych, gospodarczych i społecznych.
Komisja zaleciła dziś Radzie podjęcie decyzji o otwarciu negocjacji akcesyjnych z byłą jugosłowiańską republiką Macedonii i Albanią w związku z osiągniętymi przez te kraje postępami, z myślą o utrzymaniu i pogłębieniu obecnego tempa reform. W przypadku byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii decydujące znaczenie dla dalszych postępów tego kraju będzie miało w szczególności wywiązanie się z pilnych reform o priorytetowym znaczeniu. W przypadku Albanii najważniejsze znaczenie będą miały postępy w kluczowym obszarze, jakim jest praworządność (w zakresie wszystkich pięciu priorytetowych reform), a także dalsze osiąganie konkretnych i wymiernych rezultatów w ponownej ocenie (weryfikacji) sędziów i prokuratorów. Aby wesprzeć te cele, Komisja zastosowałaby wzmocnione podejście w przypadku rozdziałów negocjacyjnych dotyczących sądownictwa i praw podstawowych oraz sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa. Ten krok naprzód w ramach długiej procedury jest zgodny z podejściem opartym na kryteriach merytorycznych i rygorystycznych warunkach, które zostało niedawno potwierdzone w strategii Komisji dotyczącej Bałkanów Zachodnich. Jak stwierdzono w Strategii dla Bałkanów Zachodnich, UE musi być przygotowana na przyjęcie nowych państw członkowskich – gdy wypełnią one warunki – m.in. pod względem instytucjonalnym i finansowym. Unia musi być silniejsza, stabilniejsza i sprawniejsza, zanim stanie się większa.
Wysoka przedstawiciel ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa/wiceprzewodnicząca Komisji Federica Mogherini powiedziała: Krok naprzód, jaki dziś zrobiła była jugosłowiańska republika Macedonii i Albania, jest krokiem naprzód całego regionu Bałkanów Zachodnich. Nasze strategiczne priorytety i zaangażowanie przynoszą praktyczne postępy i korzyści dla ludności w tym regionie. W interesie partnerów i Unii Europejskiej należy jednak kontynuować prace nad reformami i modernizacją.
Johannes Hahn, komisarz ds. europejskiej polityki sąsiedztwa i negocjacji w sprawie rozszerzenia, stwierdził: Nasza polityka rozszerzenia nadal jest głównym czynnikiem napędzającym reformy w regionie Bałkanów Zachodnich. Modernizuje ona gospodarki i społeczeństwa regionu, dzięki czemu stopniowo staje się on miejscem bardziej zamożnym i stabilnym, co także leży w najlepiej rozumianym interesie UE. Wydane dzisiaj zalecenia dla byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii i Albanii potwierdzają postępy, jakie poczyniły te kraje. Jest to ważny krok naprzód, ale jasne jest – i dotyczy to wszystkich państw Bałkanów Zachodnich – że nie ma drogi na skróty do UE. Nadal występują istotne luki. Musimy sprawić, aby reformy, w szczególności w zakresie praworządności, były wdrażane w sposób bardziej zdecydowany i przynosiły trwałe rezultaty. Reform tych nie przeprowadza się „dla Brukseli" – skuteczne sądownictwo, skuteczna walka z korupcją i przestępczością zorganizowaną, skuteczna administracja publiczna, silniejsza gospodarka – wszystko to przyniesie bezpośrednie korzyści regionowi i obywatelom oraz całej Europie.
Ocena osiągniętych postępów oraz określenie niedociągnięć mają stanowić zachęty i wytyczne dla tych krajów, aby realizowały niezbędne, dalekosiężne reformy. Aby perspektywa przystąpienia stała się rzeczywistością, państwa kandydujące muszą traktować priorytetowo reformy w podstawowych dziedzinach praworządności, praw człowieka, instytucji demokratycznych i reformy administracji publicznej, a także rozwoju gospodarczego i konkurencyjności – wszystkich obszarów, w których nadal utrzymują się niedociągnięcia strukturalne. Kraje te muszą zapewnić właściwe wdrażanie reform oraz wykazać się konkretnymi wynikami. Komisja nadal będzie wspierać te reformy poprzez wspieranie polityki i ukierunkowaną pomoc finansową.
Programy reform gospodarczych
Po raz pierwszy wraz z pakietem „rozszerzenie" Komisja opublikowała również swoje roczne oceny programów reform gospodarczych dla Bałkanów Zachodnich i Turcji. Coroczne oceny programów reform gospodarczych dla krajów Bałkanów Zachodnich i Turcji pokazują ciągły wzrost gospodarczy i stałe wysiłki na rzecz wzmocnienia stabilności makroekonomicznej i fiskalnej w świetle obecnych zagrożeń. Należy utrzymać i wzmocnić rozsądną politykę oraz przyspieszyć reformy, aby zmniejszyć nadal utrzymujące się ryzyko makroekonomiczne i uwolnić źródła zrównoważonego rozwoju w długim okresie oraz przyspieszyć konwergencję z UE.
Programy reform gospodarczych odgrywają kluczową rolę w poprawie planowania polityki gospodarczej i w kierowaniu reformami służącymi zwiększeniu konkurencyjności i polepszeniu warunków sprzyjających włączeniu społecznemu i tworzeniu miejsc pracy. Pomagają one krajom partnerskim w spełnieniu kryteriów ekonomicznych przystąpienia oraz przygotowują do udziału w europejskim semestrze na rzecz koordynacji polityki gospodarczej po przystąpieniu do UE. W tym roku po raz pierwszy oba te pakiety zostały zsynchronizowane, co podkreśla znaczenie, jakie dla postępów na drodze do UE ma sprawnie funkcjonująca gospodarka.
KONTEKST
Proces rozszerzenia
Obecny program rozszerzenia obejmuje partnerów z Bałkanów Zachodnich i Turcję. Negocjacje akcesyjne otwarto z krajami kandydującymi: Czarnogórą (2012 r.), Serbią (2014 r.) i Turcją (2005). Była jugosłowiańska republika Macedonii jest krajem kandydującym od 2005 r., a Albania uzyskała ten status w 2014 r. Potencjalnymi kandydatami są Bośnia i Hercegowina (wniosek o członkostwo w UE złożyła w lutym 2016 r.) i Kosowo (w kwietniu 2016 r. wszedł w życie układ o stabilizacji i stowarzyszeniu).