Komisja przedstawia mianowicie wniosek dotyczący Europejskiego Urzędu ds. Pracy, zgodnie z zapowiedzią przewodniczącego Jeana-Claude'a Junckera w orędziu o stanie Unii z 2017 r., jak również inicjatywę zmierzającą do zapewnienia dostępu do ochrony socjalnej wszystkim pracownikom i osobom samozatrudnionym. Inicjatywom tym towarzyszy komunikat w sprawie monitorowania realizacji europejskiego filaru praw socjalnych, które będzie ściśle powiązane z europejskim semestrem na rzecz koordynacji polityki gospodarczej.
Wiceprzewodniczący do spraw euro i dialogu społecznego Valdis Dombrovskis powiedział:W Europie mamy obecnie stabilny wzrost gospodarczy; rośnie również zatrudnienie, ale musimy dbać o to, aby wzrost gospodarczy bardziej sprzyjał włączeniu społecznemu i przynosił korzyści wszystkim obywatelom. W pakiecie określono szereg kroków zmierzających w tym kierunku: zapewnienie, aby przepisy umożliwiające ludziom życie i pracę w całej Unii Europejskiej były powszechnie znane i egzekwowane; dalsza realizacja filaru praw socjalnych; nacisk na większe poparcie dla kwestii praw socjalnych i koncentracja na dostępie do ochrony socjalnej. Silniejsza Europa socjalna to Europa bardziej zrównoważona.
Marianne Thyssen, komisarz ds. zatrudnienia, spraw społecznych, umiejętności i mobilności pracowników, dodałaDzisiejszy wniosek dotyczący Europejskiego Urzędu ds. Pracy jest zwieńczeniem naszych wysiłków na rzecz sprawiedliwej mobilności pracowników. Ma on zasadnicze znaczenie dla dobrego funkcjonowania europejskiego rynku pracy. Urząd pomoże obywatelom i przedsiębiorstwom korzystającym z mobilności w znalezieniu właściwych informacji, a państwom członkowskim pozwoli na ściślejszą współpracę w celu egzekwowania uczciwych i skutecznych zasad. Z kolei wniosek w sprawie dostępu do ochrony socjalnej to wyraz naszego dążenia, we współpracy z państwami członkowskimi, do tego, aby nikt nie został pominięty. Staramy się zapewnić, aby obywatele mogli uzyskiwać odpowiednie świadczenia niezależnie od rozwoju sytuacji w świecie pracy.
W ostatnim dziesięcioleciu liczba obywateli UE mieszkających lub pracujących w innym państwie członkowskim niż państwo pochodzenia wzrosła prawie dwukrotnie – do 17 mln w 2017 r. Europejski Urząd ds. Pracy będzie wspomagać obywateli, przedsiębiorstwa i krajowe organy administracji w jak najpełniejszym wykorzystywaniu możliwości związanych ze swobodą przemieszczania się i w zagwarantowaniu sprawiedliwej mobilności pracowników. Cel Urzędu jest trojaki.
Po pierwsze Urząd będzie dostarczać obywatelom i przedsiębiorstwom informacji o miejscach pracy, możliwościach przygotowania zawodowego, programach mobilności, rekrutacjach i szkoleniach, a także wskazówki dotyczące praw i obowiązków związanych z zamieszkaniem, pracą lub działalnością gospodarczą w innym państwie członkowskim UE.
Po drugie Urząd będzie wspierać współpracę między organami krajowymi w sytuacjach transgranicznych, pomagając im zadbać o to, aby unijnych przepisów chroniących i regulujących mobilność można było łatwo i skutecznie przestrzegać. Swobodny przepływ pracowników regulują dziś liczne akty prawne UE. Wiele z nich – np. przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w całej UE lub delegowania pracowników w ramach świadczenia usług – podlega obecnie nowelizacji i modernizacji. Chodzi nie tylko o to, aby przepisy te były sprawiedliwsze i dostosowane do potrzeb, ale aby mogły być właściwie stosowane i egzekwowane w sposób sprawiedliwy, prosty i skuteczny we wszystkich sektorach gospodarki. Urząd będzie np. działał na rzecz sprawniejszej wymiany informacji i budowania potencjału organów krajowych; będzie też wspierał je w prowadzeniu skoordynowanych i wspólnych inspekcji. Korzystnie wpłynie to na wzajemne zaufanie między podmiotami i ich codzienną współpracę oraz pozwoli zapobiegać potencjalnym oszustwom i nadużyciom.
Po trzecie Europejski Urząd Pracy będzie służyć mediacją i pomocą w rozstrzyganiu sporów transgranicznych, np. w przypadku restrukturyzacji przedsiębiorstw działających w kilku państwach członkowskich.
Europejski Urząd ds. Pracy zostanie powołany jako nowa zdecentralizowana agencja UE i powinien być w pełni gotowy do działania w 2019 r., po zakończeniu procesu legislacyjnego UE. Aby ułatwić ustanowienie Urzędu i zapewnić jego pełną zdolność do działania w krótkim czasie, Komisja powołuje również grupę doradczą złożoną z głównych zainteresowanych stron, która zajmie się praktycznymi aspektami przyszłego funkcjonowania Urzędu.
Komisja przedstawia dziś również wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie w sprawie dostępu do ochrony socjalnej pracowników i osób samozatrudnionych. Systemy ochrony socjalnej muszą stale dostosowywać się do nowych realiów w świecie pracy, wynikających z nowego stylu życia, praktyk biznesowych oraz transformacji cyfrowej. Obecnie prawie 40 % osób jest zatrudnionych w nietypowym trybie (tzn. nie mają umowy na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy) bądź pracuje na własny rachunek. Takim osobom często nie przysługuje w pełni zabezpieczenie społeczne, np. ubezpieczenie od utraty pracy czy prawa emerytalne. Zgodnie z założeniami europejskiego filaru praw socjalnych przedstawiany wniosek ma wyznaczyć państwom członkowskim kierunek działań w zakresie wsparcia dostępu do ochrony socjalnej dla wszystkich pracowników i osób samozatrudnionych, w szczególności tych osób, które ze względu na swój status zatrudnienia nie są w wystarczającym stopniu objęte systemami zabezpieczenia społecznego.
W zaleceniu przewidziano:
  • zniwelowanie formalnych różnic zakresu systemów zabezpieczenia społecznego poprzez zapewnienie, aby pracownicy i osoby samozatrudnione pracujące w porównywalnych warunkach mogły przystępować do analogicznych systemów;
  • zaoferowanie tym osobom możliwości nabywania odpowiednich uprawnień i korzystania z nich;
  • ułatwienie przenoszenia nabytych uprawnień w zakresie zabezpieczenia społecznego z jednego miejsca pracy do innego;
  • zapewnienie pracownikom i osobom pracującym na własny rachunek przejrzystych informacji na temat ich praw i obowiązków w zakresie ochrony socjalnej.
Wreszcie, w uzupełnieniu już podjętych i przyszłych inicjatyw na szczeblu UE, Komisja przedstawia swoje opinie w zakresie monitorowania realizacji europejskiego filaru praw socjalnych. Służyć temu będzie konkretnie uwzględnienie priorytetów europejskiego filaru praw socjalnych w rocznym cyklu europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej, który obejmuje analizę podjętych działań i poczynionych postępów na szczeblu krajowym, świadczenie pomocy technicznej, analizy porównawcze i wymianę dobrych praktyk, a także przegląd wyników w dziedzinie zatrudnienia i spraw społecznych, m.in. za pomocą nowej tablicy wskaźników społecznych. Umożliwi ona śledzenie tendencji i wyników we wszystkich państwach członkowskich UE w trzech obszarach objętych zasadami filaru praw socjalnych. Dziś publikowany jest również dokument roboczy służb Komisji, przypominający ramy prawne każdej z zasad europejskiego filaru praw socjalnych, z poszanowaniem odpowiednich kompetencji UE i państw członkowskich, w tym roli partnerów społecznych, oraz niedawne działania na szczeblu unijnym w poszczególnych obszarach.
Dalsze działania
Europejski Urząd ds. Pracy: Zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą wniosek dotyczący rozporządzenia zostanie teraz rozpatrzony przez Parlament Europejski i Radę. Komisja dąży do tego, aby Urząd zaczął działać w 2019 r.
Dostęp do ochrony socjalnej: Sprawa zostanie teraz rozpatrzona przez Radę, która może przyjmować zalecenia na podstawie wniosku Komisji w dziedzinach należących do kompetencji UE.
Ogłoszony dziś pakiet inicjatyw Komisja przedstawi krajowym ministrom ds. zatrudnienia i spraw społecznych podczas posiedzenia Rady w Brukseli w dniu 15 marca. Podczas posiedzenia Rady Europejskiej w dnach 22 i 23 marca 2018 r. szefowie państw i rządów powrócą też do kwestii realizacji europejskiego filaru praw socjalnych.
Kontekst
Zamiar powołania przez Komisję Europejskiego Urzędu ds. Pracy ogłosił przewodniczący Juncker w swoim orędziu o stanie Unii z 13 września 2017 r. Europejski Urząd ds. Pracy będzie stanowić uzupełnienie i usprawnienie realizacji prowadzonych już inicjatyw na rzecz sprawiedliwej mobilności, w tym reformy dyrektywy dotyczącej delegowania pracownikówprzepisów szczegółowych w sektorze międzynarodowego transportu drogowego oraz modernizacji przepisów UE w zakresie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Większa elastyczność rynku pracy i rosnąca różnorodność form zatrudnienia przyczyniły się do powstania nowych miejsc pracy i umożliwiły wielu ludziom podjęcie aktywności zawodowej, jak przypomniano w trakcie konsultacji w sprawie europejskiego filaru praw socjalnych i dokumentu otwierającego debatę na temat społecznego wymiaru Europy. W konsekwencji powstał jednak również szereg braków w zakresie ochrony socjalnej, które należy zniwelować. Wniosek Komisji dotyczący zalecenia Rady w sprawie dostępu do ochrony socjalnej stanowi reakcję na zmieniające się realia rynku pracy, a w szczególności na pojawienie się w ostatnich latach nowych form pracy. Inicjatywę tę zapowiedziano w kwietniu 2017 r. wraz z europejskim filarem praw socjalnych. Jest ona częścią programów prac Komisji na lata 2017 i 2018; była też przedmiotem dwuetapowych konsultacji z partnerami społecznymi UE.
Inicjatywy te są przedstawiane w ramach realizacji europejskiego filaru praw socjalnych, ogłoszonego wspólnie na Szczycie Społecznym na rzecz Sprawiedliwego Zatrudnienia i Wzrostu Gospodarczego w Göteborgu w listopadzie 2017 r. Realizacja europejskiego filaru praw socjalnych jest wspólnym zobowiązaniem politycznym, a jej monitorowanie ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wymiernych postępów w praktyce. Dlatego też w dzisiejszym komunikacie Komisja podsumowuje inicjatywy podjęte dotychczas w celu realizacji filaru, w tym inicjatywę dotyczącą równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz wniosek dotyczący przejrzystych i przewidywalnych warunków pracy w Unii Europejskiej.